Otomobil endüstrisinde son yıllarda dikkat çeken dev dokunmatik ekranlar, araç içindeki estetik ve modern görünümün yanı sıra sürüş güvenliği açısından ciddi endişeleri de beraberinde getiriyor. Washington Üniversitesi ile Toyota Araştırma Enstitüsü tarafından gerçekleştirilen yeni bir araştırma, bu ekranlarla yapılan etkileşimin sürücünün dikkatini beklenenden çok daha fazla dağıttığını bilimsel verilerle ortaya koyuyor. Araştırma, sürücülerin dokunmatik ekranlarla etkileşimde bulunurken yaşadığı zorlukları ve bunun sonucunda ortaya çıkan kazaları mercek altına alıyor.
Dokunmatik Ekranların Riskleri
“Hareket Halindeki Ekranlar” başlıklı bu çalışma, yüksek sadakatli sürüş simülatörleri kullanarak katılımcıların göz hareketlerini, el becerilerini ve stres seviyelerini anlık olarak izlemeyi mümkün kıldı. Araştırma sırasında sürücülerden, şehir içi trafiğini simüle eden bir ortamda radyo istasyonu değiştirmek veya klima ayarlarını düzenlemek gibi basit görevleri yerine getirmeleri istendi. Ancak bu görevlerin sürüş sırasında dikkat dağıtıcı etkileri, beklenenden çok daha fazla risk taşıyor. Elde edilen veriler, sürücülerin hareket halindeyken dokunmatik ekrana yönelme isabet oranının normal koşullara göre yüzde 58 oranında azaldığını gösteriyor. Bu durum, sürücünün ekrandaki doğru noktayı bulma çabası sırasında zaman kaybı yaşamasının yanı sıra hata yapma olasılığını da artırıyor.
Şeritten Sapma ve Kazalar
Dokunmatik ekran kullanımı, yalnızca işlem süresinin uzamasına neden olmuyor; aynı zamanda sürücünün aracın gidişatını da olumsuz etkiliyor. Araştırma bulguları, sürücülerin ekrandaki menüler arasında kayboldukları anlarda şeritten sapma oranlarının yüzde 40'tan fazla arttığını ortaya koydu. Bu durum, dikkatin dağılmasıyla birlikte tehlikeli bir döngü oluşturuyor: Sürücü ekrana odaklanmak için gözünü yoldan ayırdığında, ekranla ilgili zorluklar artıyor ve bu da kaza riskini yükseltiyor. Göz bebeklerindeki genişleme ve cilt iletkenliğindeki dalgalanmalar, sürücülerin bu süreçte ciddi bir bilişsel yük altında olduğunu ve stres seviyelerinin yükseldiğini gösteriyor.
Otomobil Üreticilerinin Yanıtı
Otomobil üreticileri, tüm fonksiyonları tek bir ekran üzerinde toplamanın maliyet avantajını görse de, tüketici tepkileri ve güvenlik kuruluşlarının baskısı bu yaklaşımı sorgulatmaya başladı. Bazı otomobil markaları, silecek kontrolü veya ses ayarları gibi kritik işlevler için fiziksel düğmelere geri dönmeyi tercih etmeye başladı. Araştırmacılar, otomobil şirketlerine menü derinliğini azaltmaları ve sık kullanılan özellikler için kişiselleştirilebilir fiziksel tuşlar eklemelerini tavsiye ediyor. Dijital menüler, sürücünün kas hafızasına yerleşmiş bir düğmenin sağladığı pratikliği sunamıyor.
Gelecekte otomotiv sistemlerinin daha akıllı hale gelmesi ve sürücünün dikkatinin dağıldığını algıladığında buton boyutlarını artırma gibi çözümler geliştirilmesi planlanıyor. Ancak mevcut durumda, en güvenli çözüm, sürücünün gözünü yoldan ayırmadan ulaşabileceği fiziksel kontrollerin kullanımı olarak öne çıkıyor.
